vasslilje

Naboen er kuppa

2009-07-31T12:17:00.005+02:00

Nett då ein kjende at freden hadde senka seg over dei små mellomamerikanske landa, eller i alle fall at den hadde lagt seg så pass til ro at ein ikkje trong kjenne seg uroa over neste dags politiske og militære stunt, nett då vart regimet i Honduras utsett for eit militærkupp. Brått er dødsskvadronane tilbake i gatene og kuppmotstandarar «forsvinn» og vert funne drepne på same vis og på same stader som under militærjuntatida på 1980-talet.

President Manuel Zelaya vart tvungen frå makta, i pysjamas, og deportert til Costa Rica 28.juni i år. Ei de-factoregjering leia av Roberto Micheletti vart innsett. Ingen andre land har så langt anerkjent det sittande regime i Honduras, og kuppmotstandarar krev no at internasjonale sanksjonar vert sett i verk.

Ein månad etter kuppet var Zelaya klar for litt provokasjon då han kom fram til grensebyen Las Manos i Nicaragua. På den andre sida av grensa venta militærsjefen med eit stort oppbod av opprørspoliti og soldatar. I følgje avisa El Nuevo Diaro hadde han med seg ein hær av journalistar, inkludert CNN og BBC. Zelaya kryssa grensa og opphold seg på honduransk jord i ein halvtime; ei symbolhandling med klare meldingar til kuppmakarane. Handlinga fekk ingen konsekvensar men den sittande presidenten Robert Micheletti har truga med arrestasjon dersom Zelaya gjer nye forsøk på å ta seg inn i landet. Zelaya svarar med å opprette ein grenseleir mellom Nicaragua og Honduras.

Manuel Zelaya har opphaldt seg over ei veke i Nicaragua og tryggleikstiltaka er store. Over 20 nicaraguanske politifolk fotfølgjer den avsette presidenten, og kritikarane freser over pengestraumen som regjeringa let renne over Zelaya i samband med at han er i landet. Zelaya sjølv seier at han at han ynskjer å bli verande i landet, og takkar for den store gjestfridommen som el presidente Daniel Ortega og frua Rosario Murillo viser. Over 200 soldatar og politifolk er dessutan sett inn for å patruljere grensebyane nord i landet.

"Un gran horror" - Totalforbudet mot abort

2009-07-28T10:36:00.013+02:00

Kate Gillmore legg fram rapporten ”The total abortion ban in Nicaragua: Women’s lives and health endangered, medical professionals criminalized”

I 2006 innførte Nicaragua totalforbod mot abort. Dette resulterar i at jenter og kvinner ikkje får ta abort etter incest og voldtekt, og at dei vert nekta livreddande behandling dersom dei opplever komplikasjonar i samband med ein graviditet. Mindreårige jenter vert hardast ramma kjem det fram i ein rapport som vart offentleggjort av Amnesty International i dag.

- Rapporten er sjokkerende og viser at totalforbodet mot abort kan føre til en dødsdom for mange jenter og kvinner i Nicaragua, seier John Peder Egenæs, generalsekretær i Amnesty International Norge i ei pressemleding i dag. - Amnesty har snakket med unge kvinner som har blitt gravide etter incest og som tvinges til å bære frem sine egne brødre og søstre. Samtidig forteller leger oss at de ikke kan behandle dødssyke gravide kvinner i redsel for å bli forfulgt av myndighetene.

Amnesty International rapport
Granskina av tilhøva i Nicaragua vart leia av Kate Gilmore i Amnesty international og kuliminerte i rapporten ”The total abortion ban in Nicaragua: Women’s lives and health endangered, medical professionals criminalized”. Rapporten er en del av Amnesty International sin fattigdomskampanje.

Kate Gilmore la ingenting i mellom då ho oppsummerte rapporten på ein presskonferanse i Mexico i går. -Det er berre ein måte å skildre det vi har sett i Nicaragua: Frykteleg! (Un gran horror). Det at landet har gjort terapeutisk abort ulovleg er flaut, det er ei skandale for menneskerettane, og eit hån mot legevitskapen.

Vidare fordømde ho det nicaraguanske rettssystemet og understreka at forbodet, som har kosta livet for fleire unge kvinner, var eit produkt av kyniske politiske avtalar som vart forhandla fram i samband med presidentvalet i 2006 som Daniel Ortega Saavedra til slutt vann.

Ortega manglar mot
-Jenter som har vore gravidet etter incest og seksuelle overgrep hadde mot til å møte oss i samband med granskinga, seier Gilmore. – Men presidenten sjølv, eller andre i hans stab, møtte ikkje opp.

Slik viser nicaraguanske myndigheter korleis dei ikkje har høve til å forsvare nicaraguansk lov, eller ta ansvar for denne, eller aller minst ta tak i behovet for oppheve den.

Incest-og voldtektsoffer vert tvinga til å bære fram barn
Totalforbudet mot abort inneberer at jenter og kvinner som tek abort og helsepersonell som utfører den, kan bli straffet med inntil 5 års fengsel. Den nye straffelova som vart innført i 2006 seier at helsepersonell ikkje kan gje jenter eller kvinner med alvorlege sjukdommar, som kreft, malaria og HIV/AIDS, behandling dersom dette truar fosteret.

Lova går så langt at jenter og kvinner som har spontanabortert kan verte straffa, og tvinger vidare jenter som har vore utsett for incest til å bære fram sine eigne systre og brødre. Samstundes vert ytringsfridommen knebla. Dei som er i mot loven tør ikkje lengre ta til motmæle i frykt for å bli straffa fysisk og psykisk.

Mindreårige hardast ramma
Etter den nye straffelova har ikkje jenter og kvinner som vert gravide etter voldtekt eller incest noko anna val enn å bere fram barnet eller bruke usikre og ulovlege abortmetodar. Voldtekt og incest er underrapportert i Nicaragua, men statistikken tyder på at mange av dei som vert utsett for seksuell vold er jenter og tenåringer. 77 prosent av alle rapporterte voldtekter i desember 2007 gjaldt jenter under 17 år. Ein stor majoritet av dei som vart gravide som følgje av voldtekt og incest var mellom 10 og 14 år.

Amnesty International stille krav:
Amnesty International krev no at myndighetane i Nicaragua:
- straks avskaffar lova som forbyr alle former for abort;
- garanterer gratis og tilgjengeleg abort for voldtektsoffer, og dersom kvinners liv er i fare som følgje av graviditeten;
- sikre ytringsfridommen til dei som kritiserar lova, og tilby omfattande støtte til jenter og kvinner som vert berørt av lova.

Forvirring omkring praksis

Helseministeriet (Minsa - Ministerio de salud) i Nicaragua svarar på tiltale ved å understreka at det vert foreteke abortar dersom det er medisinske indikasjonar (por indicaciones medicas) på at mors liv er i fare. Men myndighetane kan ikkje vise til konkrete tal på kor mange abortar som faktisk vert utført. Den katalske kyrkja og Den autonome kvinnerørsla (el Movimiento Autonomo de Mujeres) - dog med ulike briller - tviler på at utspelet frå Helsedirektøren i la Minsa er fundert i røynda. Uansett, slik situasjonen er i dag vil ein lege som utfører ein abort høgst sannsyleg vere forsvarslaus i ei eventuell rettsak.

Les heile Amnesty-rapporten her

Noreg kuttar budsjettstønad til Nicaragua

2009-06-19T20:34:00.003+02:00

Noreg kjem ikkje til å gå inn i ei ny avtale om budsjettstønad til Nicaragua, melder Den norske ambassade i Managua. Hovudårsaken til dette er at landet si regjering ikkje viser tilstrekkeleg respekt for demokratiske spelereglar - noko som særleg kom til uttrykk i samband med fjordårets lokalval.

Budsjettstønaden som var på 20 millionar kronar vil no verte nytta til andre formål, mellom anna tiltak innanfor rein energi.

Mykje tyder på at Nicaragua vil sjå eit djupt kutt i internasjonal bistand frå fleire hald. USA avgjorde tidlegare denne månaden å føreta den endelege nedskjæringa i stønaden til tusensårsmåla som har vore fryst i lang tid. Denne avgjerdsla inneberer eit kutt på 62 millionar dollar. Også andre bilaterale gjevarar som har venta på kva USA ville føreta seg, vil truleg følgje etter og kutte i stønad.

President Daniel Ortega har på si side uttalt at han vil føle seg friare utan USA sin stønad, og at alle kutt i bistand frå USA vil bli utlikna av auka stønad frå frå Venezuela og Hugo Chavez.

Livet i bakgården - to år etter DR-CAFTA

2008-12-04T19:47:00.004+01:00

Masseprotest mot innføring av CAFTA-avtala. Bilete er henta frå http://www.justassociates.org/images/cafta.png
I 2006 underteikna Nicaragua ein regional frihandelsavtale, CAFTA (The Central American Free Trade Agreement), mellom USA og fem land i Mellom-Amerika. Eit år seinare kom Den Dominikanske republikk med i avtala som frå då av vart heitande DR-CAFTA. Det vart sagt at dette skulle vere fordelaktig for alle dei involverte landa, og at det gradvis ville føre til auka levestandard for alle, også dei aller fattigaste.

Kritikarar hevdar derimot at dette berre er ei vidareføringa av USA si nådelaus verksemd for å skape gunstige bilaterale handelsavtalar med landa i Mellom-Amerika, avtalar som berre tener USA sine økonomiske interesser. DR-CAFTA opnar for å fjerne alle handelsbarrierar på importerte jordbruksprodukt i dei fem sentralamerikanske landa, og medfører flyt av billege, importerte varer frå nord på den lokale marknaden. Dette hindrar lokale bønder i å drive konkurransedyktig handel, og levevilkåra deira har blitt ytterlegare forverra. I Nicaragua er bøndene no i ferd med å merke konsekvensane av dette skeive samarbeidet. Bønder i Matagalpa-regionen kan produsere 50kg ris for om lag $8,50, medan bønder i USA produsere same mengde for ca $9,50. Dette ser i utgangspunktet lovande ut for Nicaragua, men saka er at bøndene i nord tek i mot så mykje subsidiar at den reelle produksjonskostnaden vert ca $7,50. Det seier seg sjølv at den nicaraguanske heimemarknaden ikkje kan konkurrere mot slike prisar, og lokale bønder sit igjen utan høve til å påverke.

Entusiastiske DR-CAFTA-supporterar argumenterer tilbake med at dei i Mellom-Amerika kan svare på konkurransen gjennom å drive såkalla ikkje-tradisjonell jordbrukseksport. Eksempel på dette er tropiske blomar og frukt, nøtter, krydde og vintergrønsaker samt frossen og hermetisert frukt. Dette vil vere ein ny måte å intigrerer jordbrukssektoren i den globale økonomien, og kan ha positive konsekvensar for klassestruktur, kjønnsrelasjonar og miljøspørsmål, meinar fleire. Det entusiastane tydlegvis ikkje tenker på i denne samanheng er ein slik type produksjon krev systematisk og høgare nivå av finansiering, bøndene blir avhengige av andre industriprodukt: frø, kjemisk gjødsel, jordbruksreiskaper/maskiner, samt meir sofistikerte teknikkar og know-how i jordbruket som fører til at ein kan bli avhengig av markedsbasert assistanse. Bøndene blir ufrivillig dratt inn i eit nett av markedsrelasjonar og proletariseringsprosessar som blir vanskelegare og meir uoversiktlege enn tidlegare. Småbønder har ikkje råd til å eksportere eigne produkt, og blir difor tvungne til å selge sine produkt til mellommenn som bokstavleg talt skummer fløya av det sårbare jordbruksmarkede.
I følge http://www.coha.org/category/nicaragua/ begrenser dette gevinsten av jordbrukseksport til ei handfull heldige sjeler, som ikkje let det økonomiske uttbyttet komme alle medvirkande i hende.

DR-CAFTA har blitt kraftig kritisert over heile verda, både av det sivile samfunn i Mellom-Amerika og av støtte internasjonale solidaritetsorganisasjonar. Ein interessant merknad er at Barack Obama i si tid som senator røysta imot avtala. La oss håpe at han held sine lovnader frå valkampen om å revurdere dei kontroversielle handelsavtalane mellom Nord-og Sør-Amerika, og at ein i framtida kan inngå samarbeid som verkeleg fører til økonomisk og sosial progresjon for Nicaragua og nabolanda.

Lokale val i Nicaragua

2008-11-12T22:54:00.009+01:00

Sandinist-sympatisørar feirar den omstridde valtriumfen i Nicaragua

Mange uttrykkjer no uro for utfallet av årets lokalval i Nicaragua. Regjeringspartiet FSLN, Frente Sandinista de Liberacion Nacional, vann ein soleklar siger med overtal av stemmene i 105 av 146 kommunar. Opposisjonen med partiet PLC i spissen ville ikkje godta resultata, og stilte mellom anna krav om at stemmene vart talde på ny. Dette kravet kom mellom anna etter at ein fann fleire hundre stemmesedlar på søppeldynga utanfor Leon. FSLN nekta å gjere ei omtelling og i går vart valresultata offentleggjorde som endelege. Entusiastiske folkemengder feira i revolusjonsliknande tilstandar i Managua, Leon og andre sentral Sandinist-sentrum.

FN, fleire internasjonale organisasjonar og det sivile samfunn ber no Nicaragua om å anstrenge seg for utvise openhet om valresulta for å forhindre at kritikken mot landet sine politiske institusjonar breier om seg. Landet vart tidlegare i haust kraftig kritisert for å nekte både lokale og internasjonale valobservatørar å delta i førebuinga og gjennomføringa av valet.

Den siste vekene har det vore fleire opptøyer i Managua og Leon. Dette er primært samanstøytar mellom opposisjonen og sandinistane. Landet ser ut til å vere delt i to fløyar der berre dei som dekkjer seg med raude og svarte fargar har sivile rettar. Opposisjonen sine protestar blir møtt med steinkast og politiskjold, og politisk fridom er avgrensa til dei som synleg støttar regjeringspartiet.

Vener i Nicaragua sender meg stadig linkar til nettsider, filmklipp og anna som illustrerer eit Nicaragua som berre minner meg om ei fjern fortid eg veit eksisterte ein gong på 70 og 80-talet. Barrikadar av brennande bildekk er sett opp som stengler ved alle innfartsårer til Leon. Store politistyrkar med våpen og skjold voktar byane, og unge mobbar herjar gatene på jakt etter bråk. Dei raudsvarte tørrkleda veier ikkje primært triumferande i tropevinden, men er snarare knytta i bandittstil om munnen til folk for å forhindre at ein pustar inn for mykje av den giftige røyken. Folk er aggressive, hyttar med armane mot kamera og viser fing til verda.

Eg er ikkje i Nicaragua no, og kjenner slik ikkje denne stemninga på kroppen. Men då eg las denne artikkelen av Gioconda Belli kunne eg nesten førestille meg situasjonen: http://www.elnuevodiario.com.ni/blog/articulo/345

El pueblo unido jamas sera vencido?

Ni traidor, ni vende patria, soy nicaragüense.

2008-11-09T17:07:00.004+01:00

Por Rigoberto Sampson

Hace 41 años Martin Luther King Jr dijo: ‘Llega el momento en que guardar silencio es traicionar’.

Quizás de esa clase de traición yo he sido cómplice, pero ya no más. Soy nicaragüense y miembro del Frente Sandinista de Liberación Nacional y he apoyado en cada campaña electoral y todavía apoyo, con mi trabajo y con mi crítica constructiva al compañero presidente Daniel Ortega Saavedra y a su gobierno.

Sin embargo, el día lunes 19 de Agosto, fui testigo de actos que perjudican al F.S.L.N a las puertas de las elecciones municipales, al gobierno y al pueblo de Nicaragua en general. Ya desde el Domingo, 18 de Agosto habían mantas en las principales calles y avenidas de León llamando a la población a concentrarse en la plaza para repudiar a los traidores y vende patria.

No es propio de un gobierno de Unidad y Reconciliación Nacional utilizar esa clase de epítetos contra los que una vez fueron compañeros de lucha en contra de la dictadura Somocista y que siguieron apoyando a la Revolución Sandinista en los momentos más difíciles de la guerra de agresión que duró toda la década de los años 80.

Es aún peor poner una manta en plena Plaza Juan José Quezada (Parque Central) que decía ‘Muerte a los Traidores y Vende Patrias, viva Daniel’ y firmado con las siglas del F.S.L.N. No debemos utilizar esas expresiones en contra nadie, aunque se tratase del máximo enemigo de la democracia de este país, el ex presidente y reo de lujo Arnoldo Alemán.

Hace un par de meses con Francisco Amaya, médico nicaragüense fui co-autor de un artículo de opinión que se publicó en el Nuevo Diario y Barricada.com.ni en el que criticamos a la clase política nicaragüense y entre otras cosas al gasto que representan los rótulos con la foto del compañero presidente que hay por todo el país y los de Alexis Argüello.

A Francisco Amaya y a mi, nos dieron la militancia de la Juventud Sandinista cuando ambos teníamos 14 años. Fuimos a los cortes de algodón, alfabetización, construcción de escuelas, Francisco y sus hermanos Miguel y Gerardo Amaya fueron movilizados en Batallones de Reserva, yo fui al Servicio Militar por dos años.

Hay quienes dicen que soy traidor y miembro del MRS, pero ni una cosa ni la otra es verdad. Lo que si es verdad sobre mi persona es que pienso que nadie debe ser tildado como un traidor y vende patria por criticar lo que considera incorrecto y esta vez quiero hacer un listado, de lo que yo pienso molesta a muchos nicaragüenses, incluyendo a miembros y simpatizantes del Frente Sandinista.

Para comenzar, quiero mencionar la ley aberrante que niega el derecho a las mujeres a tener un aborto terapéutico, aún a sabiendas de que pueden perder la vida, estudios especializados demuestran que ya han ocurrido varias muertes maternas a consecuencia de posiciones retrógradas que tomaron y ratificaron los diputados de la derecha con la ayuda de diputados del Frente Sandinista (aunque no todos) para complacer a los sectores más oscuros de la Iglesia Católica. El Frente Sandinista no debería se cómplice de leyes que violan los derechos de las mujeres, ni de nadie.

Segundo, esta bien tener amistad con Hugo Chávez, no podemos negar de que gracias a nuestra relación con el presidente venezolano hemos dejado de padecer los incesantes cortes de energía y es verdad que programas sociales se realizan con el apoyo de Venezuela. Lo que está mal es decir ‘Si señor’ y aplaudir a todo lo que él siempre cambiante, buscador de aplausos, temperamental, hombre de muchas caras, Hugo Chávez se le ocurra. Y encima de eso darle como obsequio manuscritos originales de Rubén Darío, ojala algún día tenga la cordura de devolverlos.

Tercero, la cancelación de la consulta popular para elección de candidatos en el Frente Sandinista. Siempre dije con orgullo que nuestro partido celebraba elecciones primarias y participe en ellas en el año 2004. Competimos 44 compañeros y compañeras para ser candidatos a concejales de la ciudad de León y logré ocupar el sexto lugar.

León históricamente gana 5 asientos en el consejo de la ciudad, más el Alcalde y el Vice-alcalde, eso nos da mayoría. Pensé que en 4 años, es decir en el 2008 podría participar nuevamente y me equivoqué. La cancelación de la consulta popular me afecta en lo personal, ya que por hoy y no sé hasta cuando, mi partido ha terminado con mis aspiraciones políticas. Más importante es que afecta al partido y al país en general por que se pierde el ejercicio democrático, se fomenta el verticalismo y se descartan a personas con capacidad y voluntad de servicio.

Continuando; enviar un avión de la fuerza aérea de Nicaragua para transportar a guerrilleras colombianas y mexicanas. No digo que se les niegue el asilo por razones humanitarias, pero por qué no enviar un avión privado o pedir al gobierno de Ecuador que enviara a las guerrilleras. El Ejército es Nacional, no partidario, debe obedecer a la constitución y no a ideologías.

Quinto, el gasto de energía y recursos en pleitos con Colombia. Mientras Hugo Chávez abraza, sonríe, aparece en primera plana de periódicos y regala el retrato de Simón Bolívar al Presidente Uribe, el Presidente Ortega no descansa en atacarlo.

Sexto, el error y la forma de cancelar la personería al MRS y al Partido Conservador. Es verdad que no cumplieron con los requisitos electorales, pero recordando las palabras del legendario comandante Tomás Borge, ‘implacables en el combate y generosos en la victoria’, que hubiera costado sacar en una página completa de los periódicos un anuncio llamando al MRS y al PC a completar los requisitos? incluso darles un par de semanas para completarlos.

Siempre en este mismo punto, un país necesita de la participación de diferentes actores políticos, juntar ideas, unir esfuerzos y si no están de acuerdo con eso, al menos por imagen, el acto caballeroso del más fuerte con el más débil es siempre de aplaudir. El actuar de forma grosera perjudica al Frente Sandinista.

Séptimo, el lenguaje presidencial deja mucho que desear y crea temor y ansiedad. Aunque me enorgullece que Daniel cite a Rubén Darío, pero leer, declamar, parafrasear el verso ‘El acero de la guerra o el olivo de la paz’, ofreciendo el acero de la guerra a los adversarios políticos está fuera de lugar.

Cuantas horas he pasado en Troilo, Abangasca, Nueva Guinea, Musawás y otros lugares diciendo que con el Frente Sandinista y Daniel Ortega la guerra nunca volverá? No lo sé, perdí la cuenta, pero en la campaña pasada (campaña del 2006) conversaba con una señora, de 70 años, que me decía que ella no quería que sus nietos fueran al Servicio Militar, que con el Frente volvería la guerra, por más de una hora hablamos y al final me dijo, doctor, voy a creer en usted y en Daniel, cuente con mi voto.

Es verdad, que la compañera Dora María Téllez, hizo mal en decir que el uso de las armas son válidas, sobre todo después del acto heroico de protestar pacíficamente poniendo en riesgo su salud, pero ella no es la presidente y pienso que ha recapacitado de tal expresión. Desgraciadamente al irse cerrando las válvulas de la democracia nos acercamos más a posiciones extremas y existen personas tanto en la izquierda como en la derecha que todavía creen en la lucha armada.

Distanciémonos de los hablan de empuñar las armas y aplaudamos cualquier demostración pacífica. Aunque yo no sea del MRS admiro la valentía de pasar casi dos semanas en huelga de hambre, como lo hizo la compañera Téllez.

En el octavo lugar quiero referirme al inicio de este escrito, a la fecha, 26 de agosto continúan utilizando la frase ‘Traidores y Vende patrias’ y un secretario político de León habla de prohibir o impedir la llegada de Dora María a León.

Acaso no hemos premiado a Edén Pastora con un puesto en Río San Juan, estará bien perdonarlo, pero me pregunto ¿Cuántos jóvenes del Servicio Militar cayeron en combate a consecuencia de que nuestro querido comandante ‘Cero’ se haya cruzado al otro lado y formado y entrenado su propio grupo armado contrarrevolucionario? ¿Por qué él si puede ir a cualquier lado y otros no?

El día 14 de Agosto mi calle se llenó de Toyotas Land Cruisers 2008, medio millón de dólares sobre ruedas, sin calcular el costo en escoltas, conductores, secretarios. Adivinen quiénes eran, ni más ni menos la mera mafia de delincuentes, asociados y protectores de Arnoldo Alemán y vergüenza del PLC, entre otros Martín Aguado y Luis Benavides. ¿Por qué el secretario político del FSLN no dice nada? Entran y salen de León como les da la gana, cuando deberían estar en la cárcel.

El día 20 de Septiembre, grupos organizados por sectores extremistas del FSLN repudiaron violentamente e impidieron la realización de una demostración pacífica, con nuestro candidato para al Alcalde de León, Comandante Manuel Calderón entre sus dirigentes con un garrote en la mano, repitiendo la historia que da inicio a este artículo en escasos 31 días.

Nuestra generación está cansada de guerras y pleitos, de insultos y violencia. Queremos la paz para nosotros y nuestros hijos e hijas.

La Chureca Nicaragua

2008-11-02T14:41:00.000+01:00

Politisk polarisering, vald og vaklande demokrati

2008-09-28T19:29:00.008+02:00

Politisk vald i Leon

Bilete til høgre viser FSLN sin borgermeisterkandidat i Leon Manuel Calderon i kamp mot opposisjonen 20 sept. 2008

Nicaragua opplever i desse dagar auka politisk polarisering og som ein konsekvens av det, auka vald. Dette merka vi mellom anna i Leon 20.september då ein opposisjonsmarsj vart kansellert etter angrep frå sandinistane. Personar frå MRS, ALN og andre i opposisjon til den sittande sandinistregjeringa, vart forhindra i å gjennomføre ein fredeleg marsj. Sandinistaktivistar blokkerte hovudvegane inn til Leon slik at bussar med demonstrantar vart hindra i komme fram til sentrum. Sandinistar gjekk i tillegg til angrep på demonstrantane. I konfrontasjonen vart fire personar hardt såra, og mange fleire mindre skada.

Representant i nasjonalforsamlinga Luis Callejas (for partiet ALN) fortalte til avisa La Prensa at medlemmar av sandinistgruppa øydela vindskjermane på bilen hans, stoppa bussar med barrikadar av brennande bildekk, og trua folk med macheter. På universitetsområdet til det katolske og autonome universitetet i Leon sette sandinistar fyr på bilen til leiaren for MRS, Enrique Saenz og kasta olje på ALN og MRS politikarar. Saenz skulda FSLN sin borgarmeisterkandidat i Leon, Manuel Calderon for å ha sett fyr på bilen akkompagnert av eit nettverk av steinkastande mobb.

Tidlegare FSLN-soldat Benito Quiroz, som kjempa for sandinistane i kampen mot Somoza-diktaturet, uttalte til La Primerisima Radio at Sandinistane ikkje kan tillate grupper som vil «selge landet» å demonstrere i Leon sine gater. Quiroz sa vidare at «vi angriper med rett; det er vår plikt, dei kan ikkje ta i få oss revolusjonen så lett. Leon er FSLN-terrirotium og det må vi forsvare»

Politifolk beskytta dei politiske leiarane fram til dei forlot Leon nokre timar etter den planlagte marsjen. Horacio Roca, underdirektør i politiet sa at dei skulle evaluere situasjonen i Leon. Edmundo Jarquin, tidlegare MRS presidentkanditat uttalte i avisa El nuevo diario at politistyrkane i Nicaragua har eit stort dilemma; dei prøver å beskytte rettane til politiske opposisjonsgrupper, men var samstundes motvillige til å hindre dei aggresive sandinistaktivistane på grunn av det tette samarbeidet mellom sandinistregjeringa og politiet.

Opposisjonsmarsjen var organisert av Den demokratiske koalisjon som inkluderer Movement for Nicaragua (grunnlagt av US International Republican Institute of the National Endowment for Democracy), United Citizenry for Democracy, the Civil Coordinator, the United Movement for Leon, the Pro- Vote Movement, og andre opposisjonsgrupper med ukjent opphav.

Nicaraguas senter for menneskerettar(CENIDH), fordømte dei valdelege handlingane i ei offentleg uttale: "It was publically demonstrated by their own declarations that the aggressors in the
occurrences in Leon were sympathizers of the FSLN and members of the Councils of Citizen Power (CPC), groups created by President Ortega and First Lady Rosario Murillo." CENIDH ba også om at president Ortega stiller krav om at hans tilhengarar garanterer for fri tilgang til politiske rettar for sine politiske motstandarar, og at presidenten må sende ut tydelege signal til nasjonalt politi om å forhindre vald i samband med politiske demonstrasjonar.

Vidare sender CENIDH og Nicaragua Network no meldingar til USA om å stoppe finansiering av opposisjonsparti i Nicaragua, noko som berre stimulerer vidare politisk polarisering og korrupsjon i det politiske landsskapet i Nicaragua.

Angrepa på demonstrantane i Leon viser at makta til det sivile samfunnet enno er skjør og at retten til å uttale sine politiske meiningar er trua i Nicaragua.

Abort og kvinnerettar. Like forstyrrande for demokratibygging i Nicaragua er Ortega-regjeringa sine forsøk på å stoppe kampanjar for å gjere om lova som forhindrer muligheten til såkalla terapautisk abort (rett til abort dersom mors liv står i fare, eller ved andre spesielt delikate graviditetar).

Foreninga for seksuelt misbrukte ba for litt sidan regjeringa om å stoppe sine stadige angrep mot NGO'ar i Nicaragua som jobber for å forsvare kvinners rettar. Uttalelsen understreka at regjeringa har gått offentleg ut og gjort NGO'ar til kriminelle, siste ved at regjeringsminister Ana Isabel Morales gjekk ut direkte på nasjonalt TV (kanal 4) og anklaga MAM ( Autonomous Women's Movemen ) for å ha fornærma nasjonal lov fordi dei har dreve med proabort kampanjar, og for å ha motteke pengar frå ukjente kjelder. Morales sa mellom anna "These campaigns try to decriminalize abortion. It's big business. This is an illegal campaign because it is promoting something that the Penal Code says is a crime and they are engaging in conspiracy to commit a crime; these are crimes against life, against the children who would be born." (BBC world)

På kanal 4 figurerte også presten Bismark Carballo som saman med Morales fordømte alle NGO'ar i Nicaragua som gjennom utanlandsk pengestøtte kjempa for terapautisk abort. Carballo uttalte mellom anna dette: "The church has analyzed these NGOs and we have rejected them and thus have been the target of their campaign. Evidently this thing moves gradually; they hide behind therapeutic abortion but they have other objectives. It's not rare that later they promote homosexual unions." (BBC World)

Slike utspel frå dei to største maktinstitusjonane i Nicaragua; regjeringa og kyrkja, sender ut signal om at aktivitetar i det sivile samfunnet ikkje står fritt, og at aktørar i ulike NGO'ar og organisasjonar i stor grad er knebla så lenge dei ikkje føyer seg etter offentleg politisk og religiøs diskurs.

Dette viser også Ortega-regjeringa sin allianse med den konservative fløyen i den katolske kyrkja. Eit tohoda monster som saman ser ut til å true rettane til kvinner, homofile, etniske minoritetar og andre marginaliserte grupper i samfunnet.

Carola syng i støtte til kvinners rettar og kvinners helse under ein demonstrasjon i Managua mai 2007

Puerto Cabezas (Bilwi)

2008-09-28T19:25:00.014+02:00

Til trass for at hovudstanden i den enorme RAAN (North Atlantic Autonomous Region)-regionen på eit tidspunkt vart gjendøypt Bilwi, refererer dei fleste lokale til byen som Puerto Cabezas eller Puerto. Eller berre Port.

Denne isolerte, tropiske høgborga i Nicaragua sin nordaustlege ekstrem, vart opphavleg etablert av ein gjeng britiske piratar som la grunnlaget for sterk engelsk påverknad på språk og kultur i denne regionen. Sjølv etter at britane takka for seg i 1823 holdt engelskspråklege bedrifter som United Fruit Company eit jerngrep om RAAN og gjorde federal innflytelse minimal. Framleis held folk her på det engelske språket i tillegg til minoritetsspråk som miskito, mayagna, kreol, miskito og spansk og gjer meir business med USA gjennom eksport av reker, hummar og furutømmer enn med andre regionar i Nicaragua. Til trass for at området sidan 1980-talet har fått meir merksemd frå sentrale myndigheiter i Managua, kjenner mange lite identitetsfellesskap med sine landsmenn i vest.

Framleis er her rikeleg med «piratar» som skaffar til livet brød gjennom narkotikatrafikk. Puerto er eit blitt eit viktig knutepunkt for kokainsmugling mellom Columbia og USA. Små pakkar med "white ladies" flyt opp på strendene, kasta over bord av ein nervøs kaptein. Slik er narkotikaindustrien her ikkje berre organisert, men også tilgjengeleg for den vanlege mann og kvinne som vandrer langs strendene og slumper til å finne det kvite gullet. Denne aktivitet gjer til at kriminalitet stadig vekk aukar og at ein blir fortalt at ein ikkje kan stole på nokon. Eg vart oppfordra til å holde nasa rein for kvitt støv, låse meg inn før kl 19, og ikkje opphalde meg på stranda aleine. Ein noko avgrensa rørslefridom med andre ord.

Men eg hadde det fint i Port, og ein av dei morosame tinga å gjere er å vandre langs den endelaust lange kaia (1 km). Denne vart bygd av engelskmenn tidleg på 1800-talet for å ta unna for eksport av kaffi og bananer. Den same kaia vart brukt i 1961 for å lette den mislukka US-leia invasjonen i Grisebukta på Cuba. Hit vart også utanlandske våpen levert, paradoksalt nok både til Sandino og Somoza.

I dag er det fiskarar som styrer showet her, og det er eit interessant skue når fiskarane legg til kai med dagen fangst. Fangsten inkluderer diverre alt for ofte utryddingstruga havskilpaddar som blir liggande forsvarlause på brygga, på ryggen, til nokon snittar dei opp, henter ut egga og tek biffen til middag. Fortvilte naturvernorganisasjonar og nokre einsame sjeler i statsadministrasjonen gjer tapre forsøk på å stogge fangsten. Det er likevel ikkje lett i eit miljø der fokuset gjennom generasjonar har vore å livnære seg på det naturen gir, og der fattigdom ikkje etterlet tid til å reflektere omkring moralske dilemma med denne fangsten.

Puerto Cabezas har ikkje berre Nicaraguas lengste kai. Dei har også lande si lengste flystripe (etter Managua). Grunnen til dette var at Somoza støtta USA/CIA/eksilcubanarar sin invasjon på Cuba, og Nicaragua bygde difor opp denne lange stripa slik at amerikanske militærfly ikkje skulla ha problem med å lande og lette.

Det er fint å vandre omkring i Port på dagtid. Eg liker å sjå på dei fargerike husa (dei fleste bygd på stolpar), og høyre på at folk snakkar eit språk eg ikkje forstår. Å komme over på denne sida av Nicaragua er neste som å vere i eit anna land.

Samtidig er det litt trist å vandre rundt å sjå på alle dei skadane orkanar etterlet seg. No ber byen og landskapet omkring preg av at det berre er eit år sidan Felix jamna enkelte landsbyar med jorda, tok hustaka frå dei fleste og livet av over hundre menneske. Blikktak ligg framleis strødd på opne jorder, palmetrea manglar krone og svære tre er rotvelta. Det er noko vulgært over hovudlause organismar anten det er menneske eller planter. Dei kronelause palmane tek noko av vitaliteten i frå dette karibiske landskapet, og etterlett seg eit tomrom som dagleg minner folk på kva naturen kan gjere med livet her.

"Det er lettare å snakke med gud enn med regionale autoritetar"

2008-09-25T01:43:00.007+02:00

Dette uttalte Kel Coleman til avisa El nuevo Diario i dag. Han representerer Mayagna-folket og ynskjer snakke med president Daniel Ortega direkte. Han er oppgitt over regionale myndigheter som ikkje tek grep for å gje dei landrettane dei har krav på i regnskogen i Bosawas. Mangelen på tydelege oppmerka område for eigedom fører til blodige konfrontasjonar, nokre med fatale utfall, mellom nybyggarar og urbefolkning som hevder rett på landet. Myndighetene i området har erklært seg inkompetente til å løyse konflikten. Lenge før lova om autonomi for regionen har jorda tilhørt mayagna-folket gjennom generasjonar. No ser det ut som dei tusener av nybyggarar som har slått seg ned i Bosawas er eigarane av jorda, medan Mayagna-gjengen er nybyggjarar.

Det er no ni comunidades indigenas som krev merking av land i Bosawas og generelt i RAAN (Region Autonoma del Atlantico Norte). Til trass for at det har vore myndigheter i området for å starte merkinga fleire gonger dei siste åra har ikkje noko skjedd enno.

Representantar for Mayagnafolket seier til avisa El nuevo Diario at dei har brukt alle moglege kanalar for å nå fram med sine krav, og for å vekke til handling. Men til og med Gud verkar meir tilgjengeleg enn regionale myndigheter her, som blir slukt av eit komplisert og tregt byråkrati som berre ber deg om å komme attende neste dag.

I morgon reiser eg til RAAN, nærmare bestemt til Bilwi (Puerto Cabezas) i Nicaraguas eksteme, tropiske, nordaustleg utpost.

Mayagnalandsby i Bosawas

Ernesto Cardenal til Oslo

2008-09-15T07:10:00.007+02:00

Ernesto Cardenal (f. 1925) er ein av Latin-Amerika sine store frigjeringsdiktarar. Som ung mann i Nicaragua kjempa han mot det strenge Somoza-diktaturet og kom i fengsel for dette. Etter ein periode i eksil i USA, kom Cardenal tilbake til heimlandet og sat som kulturminister i Sandinistregjeringa fram til 1987. På midten av 90-talet braut han med Sandinistane i protest mot det han meinte var i ferd med å bli eit autoritært regime.

Nyleg var Ernesto Cardenal på besøk i Paraguay i samband med innsettinga av den nye presidenten Fernando Lugo, tidlegare biskop i den katolske kyrkja. Under besøket i Paraguay uttalte Cardenal seg krast mot Daniel Ortega sitt korrupte og familiebaserte regime. Dette medførte at Daniel-lojalistane i Nicaragua sette i gang ei kampanje for å kneble Cardenal; ei av dei viktigaste opposisjonsrøystene i landet, mellom anna vart han trua med fengsling for landsforederi.

Daniel Ortega skulle med rett også vere til stades under presidentinnsetjinga, men avlyste besøket etter at ein sentral minister i Paraguay uttalte at ein ikkje burde invitere violadores – overgriparar.

Cardenal blanda tidleg sitt politiske engasjementet med jobben som prest, og vart sett på som ein revolusjonær innanfor kyrkja pga sine frigjeringsteologiske metodar. I nokre av dikta sine kritiserte han den imperialistiske påverknaden USA har hatt og framleis har i Mellom-Amerika, og han har tala høgt om naud og håp for dei undertrykte i Latin-Amerika. Korleis ser han på kontinentet i dag?

Dette og andre spørsmål vil komme opp når Cardenal 24.september møter Kjartan Fløgstad og journalist Sigrun Slapgard til samtaler på Litteraturhuset i Oslo.

Kvinnelege guerillera og oppofrande mor

2008-09-02T16:53:00.008+02:00

Ei ung mor og guerillera med rifla over skuldra ammar sitt barn ein gong på slutten av 1970-talet

I 1961 danna ein gjeng radikale universitetsstudentar FSLN (Frente Sandinisra de Liberacion Naciolnal), ei folkeleg motstandsrørsle som hadde eit felles mål om å styrte diktatoren Anastacio Somoza som hadde heldt jarngrep om Nicaragua i omkring tredve år. Dette var ein motstand som gjekk på tvers av sosial, etniske og økonomiske forskjellar i samfunnet. Bønder, arbeidarar, middelklassen, universitetsstudentar og born frå tradisjonelle elitefamiliar stod saman under felles fane.

I tillegg utvikla FSLN tidleg ein feministisk profil og oppfordra kvinner til å tre ut av etablerte roller knytta til heim og born, og inn i militære posisjonar. Fleire kvinner leia studentopprør og var også leiarar for eigne divisjonar innan sandinistrørsla. Blant dei mest kjende er Dora Maria Tallez, ein ung legestudent som i 1978 mellom anna var nestkommanderande under storminga av nasjonalpalasset i Managua; noko som førte til at fleire politiske fangar, blant dei Daniel Ortega, vart lauslatne. I dag er Dora Maria Tallez ein profilert politikar i Nicaragua men som ikkje lenger spelar på dei gamle sandinistane sitt lag. I juni 2008 gjennomførte ho ein sveltestreik i protest mot det ho meiner er eit diktatur leia av Daniel Ortega, henna tidlegare brother in arms.

Men bak ideen om kvinnefrigjering og likestilling låg framleis førestillinga om kvinna som mor, og henna rolle som rein og uskuldig. Det å bruke ei ung mor som propagandasymbol for revolusjonen var også eit strategisk verktøy for sandinistane på 70-talet. FSLN såg at mødrene spela ei viktig rolle i opprettinga av eitt nytt og meir rettferdig nicaraguansk samfunn. I tillegg til å vere guerilleras, vart dei også framstilt som oppofrande mødrer til krigens martyrar, og ikkje minst som framtidige mødrer til borgarane av det nye samfunnet. Nokre FSLN-medlemmer uttalte også at det var kvinna si plikt å produsere for den sandinistiske revolusjonen og lage barn som kunne byggje opp eit nytt og diktaturfritt samfunn.

Det er ikkje tilfeldig at det er ”mødrer” og ikkje” kvinner” som er spesielle i denne samanheng. Kvinner som ikkje er mødrer er farlege individ som menn ikkje veit heilt korleis dei skal handtere. Ei kvinne som er mor er derimot kategorisert som heilag, rein og audmjuk. Til og med soldatar ville kvie seg for å skade mødrer som demonstrere mot eit maktapparat og sørgjer over sine avdøde eller forsvunne søner. På eit tidspunkt oppretta sandinistane noko dei kalla for ”Komiteen av helte-og martyrmødre” – Den største kvinneorganisasjonen i Nicaragua. Denne ligg under FSLN sin masseorganisasjon for kvinner; AMNLAE (Asociación de Mujeres Nicaragüenes Luisa Amanda Espinoza), og er difor kanskje ikkje eit direkte initiativ i frå kvinner sjølv, men ein politisk reiskap for FSLN blant anna som ein stad der sorg over tapte liv blir kanalisert. Slik var den sandinistiske kvinnekampen mangedelt; for fleire var den ein direkte kamp mot diktatur, for nokre var det ei flukt frå tradisjonelle kvinneroller og marginalisering, og for andre igjen ein påtvungen kamp for å fremme politiske krav. Kvinnene samla seg under ei kjennsle av felles liding under diktatoren Somoza, men også i eit protest mot sine hushald prega av machismo. Sjølv om revolusjonen ikkje lyfta kvinner ut av det tradisjonelle kjønnsrollemønsteret som Nicaragua enno erfarer, førte det utan tvil til at førestilling om kjønn vart sett under debatt og inn i eit nytt lys. I dag eksisterer revolusjonsrusen berre som statiske representasjonar på nedslitne murar og husveggar. Den gamle revolusjonshelten Daniel Ortega som ein gong sette kvinnerettar så høgt, er på ny president i landet men ser ut til å ha gløymt sin iver, og mange kvinner kjenner seg svikne. Dei ser ikkje lenger sporet av den sjølverklærte feministen Ortega, ein mann som i dag foretrekker å leiker med kyrkja sine vise menn framfor rebellar og oposisjonelle.

Adam og Eva - nicaraguansk humor

2008-08-22T17:50:00.003+02:00

Fire menn av ulike nasjonalitetar stod saman i eit galleri og skua på eit klassisk maleri av Adam og Eva. Mennene, ein nordamerikanar, ein franskmann, ein engelskmann og ein nicaraguanar, tok til å analysere dette store kunstverket og saman stilte dei ein del eksistensielle spørsmål: Kvar nøyaktig er Edens hage? Eller meir personleg, kva for nasjonalitet hadde Adam og Eva?

Nordamerikanaren sa:
Ho er høg og slank og han har ein atletisk kropp med definerte musklar. Dei må vere gringo.

Franskmannen reagerer umiddlebart:
Det trur eg ikkje. Erotikken som kjem fram i det kroppslege uttrykket til desse menneska viser at freistinga snart vil vere eit faktum. Ho er så feminin, og han så maskulin. Dei må vere franske.

Engelskmannen rista på hovudet og var tydeleg usamd:
Eg ber om at de tenkjer annleis. Legg merk til dei rolege andleta, den gjennomtenkte posituren og den edruelege gestikuleringa. Dei kan kun vere engelske.

Etter ei kort betenkningstid erklærer nicaraguanaren:
Sjå nærare på dei, Adam og Eva har ikkje på seg klede, dei har ikkje sko og ikkje ein gong eit hus. Dei har absolutt ingenting og idiotane trur likevel at dei er i paradis. Dei er utan tvil nicaraguanarar!

Merknad:
Nicaraguansk humor er vanlegvis sjølvironisk og stundom sjølvnedsettande. Vitsen over viser ein nicaraguanar sitt kritiske blikk på seg sjølv og verda. Medan dei andre tre ser det vakre i menneskeheten og trekk fram dei ypparste kvalitetane ved sine landsmenn gjennom Adam og Eva, ser nicaraguanaren heller muligheten til å elske livet til trass for dei mørke sidene ved det.
Det er dette kritiske blikket som kanskje gjer Nicaragua til eit av dei minst nasjonalistiske landa i verda då denne evna også gjeld i livet generelt, ikkje minst i krasse kritikkar av politisk liv gjennom satire og ironi.

Opp alle fattige i verda!

2008-08-04T22:12:00.008+02:00

Dette er eit av slagorda som pynter vegstrekker mellom ulike byar i Nicaragua. Godorda vert akkopagnert av Daniel Ortege sitt smilande ansikt og ei slagkraftige hand. Når vi susar frå Leon til Managua vert vi møtt med desse plakatane som borer seg inn i minna våre og får oss til å tenke at Daniel må vere ein kjekke kar. Men når vi er framme i Managua og har talt til 35 plakatar med same ansikt og same bodskap, forstår vi at populismens lunefulle ansikt har blunka til oss gjentekne gonger på vegen.

I tillegg går det rykte om at det er Rosario Murillo (presidentens fru) som står bak produksjonen av plakatane, og at midlane til trykking er henta frå den slunkne statskassa. Ein ting er at ein køyrer opp valpropaganda i framkant av eit val, og undervegs i ein valkampanje , men gjennom heile presidentperioden? Noko er rivruskande gale, og det er lett å tenke at pengane som vert brukt på desse rosaraude plakatane gjerne burde vore kanalisert på heilt anna vis - som for eksempel nettopp løfte all fattige opp og ut av fattigdom.

For dei som les spansk tek denne artikkelen frå El Nuevo Diario opp noko av det same tema :
http://www.elnuevodiario.com.ni/opinion/20342

Mors rett til liv

2008-05-25T22:06:00.002+02:00

Dagsrevyreporter Ragnhild Eikenes kom til Leon for å gjere sak på lova som forbyr kvinner retten til terapautisk abort. Ein rystande, men viktig kommentar:
http://www1.nrk.no/nett-tv/nyheter/spill/verdi/57848

Nicaragua en mi corazon

2008-05-01T11:21:00.003+02:00

Her er det berre å synge med:

Dale una luz

En un lugar llora el cielo de ternura
En un lugar todo el verde esta de fiesta
en altamar no muy lejos de Corn Island y el Bluff
Un hombre niño pesca un saco en el mar

En un lugar quema el cielo las estrellas
en un lugar que me vio jugar de niño
tuve amistad un amigo que no jugará más pero,
la calle, hoy se llama como él.

En un lugar llueve tanto que se apaga el sol
y el lodazal besa siempre tus rodillas
un viejo esta aprendiendo sus primeras letras
no tiene anteojos pero sabrá leer.

En un lugar donde el agua es a volcanes
y el tiburón hizo nido en agua dulce
el huracán pone un bosque en reverencia mortal
tiembla la tierra, tiembla el mar de este lugar.

Dale una luz a la gente que ha buscado
su libertad contra el cielo y contra humanos
dale una luz a este pueblo que ama tanto vivir en Nicaragua...

Isla de Ometepe og Vulcan Concepcion

2008-04-14T22:49:00.014+02:00

Den vulkanske øya Ometepe i Nicaraguasjøen er landet sin stolte kandidat til verda sine sju nye naturlege underverk (Stem her: http://www.new7wonders.com/nature/en/nominees/northamerica/c/OmetepeIsland/), og er verda si største øy i ferskvatn. Øya er forma av to vulkanar; ein høg og ein litt lågare, og med ei smal og flat landtunge som knyt dei to majestetane saman.
Nicaraguasjøen er enorm og frå stranda Santo Domingo på austsida av øya, i botn av dei to vulkanane, lurer storleiken deg til å tenke at du er ved eit stort hav. Synet av dei to vulkanane frå sjøen er imponerande og ei oppleving i seg sjølv, men for verkeleg å få Ometepe under huda må ein dra seg sjølv opp på ein av dei to toppane, eller begge. Maderas, den minste, er dampande varm og irrgrøn, Concepcion, den høgste er stupbratt og nesten litt truande. Vårt val fall på Concepcion; marsipansjokoladen i konfektøskja Nicaragua:

“Fucking hard, but outstandingly beautiful”, var den lokale guiden si skildring av El Concepcion då eg spurte han ut om vulkanen kvelden før. Concepcion er Nicaragua sin nest høgste vulkan, og er nesten like vakker som Momotombo. Vi starta turen kl fem om morgonen i herleg overskya ver. I tillegg låg skyene langt nedover fjellsida slik at då vi kom litt opp i høgda og det begynte å bli tung og varmt, fekk vi gleda av den kalde og fuktige lufta som skyene laga. Håpet var at skyene ville forsvinne etterkvart som vi nærma oss toppen, slik at vi kunne nyte utsikta over krateret, øya og innsjøen. Etter tre timar nærma vi oss toppen, men det var enno ikkje teikn til at skyene ville forsvinne og vi såg ikkje så mykje meir enn dei enorme begoniaplantene som omringa stien vi gjekk på. Guiden meinte at det luraste vi kunne gjere var å sette oss ned i buskene, verne oss mot vind og kulde der, og vente på at det letta. På toppen ville det vere for kaldt å sitte. Vi gjorde som hans sa og vart liggande i ei seng av begonia i over ein time. Då det framleis ikkje hadde letta og kulda hadde teke bustad i meg fullstendig, bestemte vi oss for å gå mot toppen. Krateret var ikkje meir enn 20 minutt unna, og viste seg å vere eit eventyrlandskap. Overveldande og skremmande på same tid; krateret av Concepcion var som ei heksegryte som bobla og buldra, fylt av svovel som såg ut som snø. og andre stoff som gav fargar av grønt, gult, svart, raudt…Rundt oss var det framleis ein vegg av kvite skyer, og då dette biletet vart teke visste eg enno ikkje at den etterlengta utsikta var i ferd med å komme til syne:

Då Maderas, den andre vulkanen på øya, kom til syne i det fjerne, forstod vi verkeleg kvifor Ometepe er ein verdig kandidat dei sju nye naturlege underverka i verda

Nicaragua, jomfrua, abort og kontroll over kvinnekroppen

2008-04-08T17:32:00.015+02:00

Foto: Lene Rødsand
I over hundre år hadde kvinner i Nicaragua rett på såkalla terapeutisk abort; det vil sei rett til å fjerne fosteret dersom kvinna vart utsatt for valdtekt, dersom ho var svært ung eller om det skulle vere fare for mors liv. I 2006 vart denne abortlova kasta i bosset og brent opp av ein gjeng politikarar som valte å konsulterer konservative biskopar i den katolske kyrkja heller enn folk med medisinsk ekspertise. Lova vart vedteken i regjeringa som sat før Daniel Ortega, men Daniel sjølv synst lova var fin og ratifiserte den då han kom til makta. No er abort ulovleg i Nicaragua. Punktum.

Dette har skapt frustrasjonar i store delar av det nicaraguanske folket, men blod og tårer har så langt ikkje fått politikarar til å skifte meining. Samstundes er folket splitta i den forstand at mange meiner at den nye lova er god, og at berre Gud har rett til å avgjere om eit liv skal leve i mors liv eller ei, eller for den saks skuld om ei mor skal overleve eit svangerskap.

Eg greier ikkje å la vere å tenke på at dette har noko med jomfrua å gjere, mora til Jesus.
Nicaragua sin forkjærleik for Jomfru Maria - la purisima, den ubesudla og reine, går langt tilbake i tid og er framleis sterk blant mange, spesielt kvinner. Kanskje er jomfrua viktigare her enn i noko anna land, og dyrkinga av ho er djup, spirituell og emosjonell. Ein av grunnane til dette kan også vere det mysteriet og dei legendene som omringar førestillingane om Jomfru Maria her i Nicaragua.

Mange tenkjer seg at Maria står som det absolutte symbol og ideal på det å vere mor, og også som symbol på heile og reine kvinner. I yttarste forstand er dette knytt til kvinner sin seksualmoralske karakter, og idealet om å vere jomfru inntil ekteskapet vert inngått. Feiring av kvinnekroppen sitt heile og det at den er ikkje-penetrert før ekteskapet, kjem til uttrykk nettopp gjennom dyrking av ulike mariahelgenar. Familiar reagerer ulikt på graviditet utanfor ekteskap, men i nokre ekstreme tilfeller der barnefaren ikkje ynskjer å gifte seg med jenta, reagerer henna familie med å sende henne vekk under graviditeten for så å invitere henne heim igjen når barnet er født. Fødselen blir sett på som ein reinsingsprosess og morskap blir jenta si velsigning og forlating. Mens ein før var hore og hadde ein "broten" kropp, er ein no blitt mor, klok og absolutt rein. Slik er krafta i morsrolla for enkelte svært viktig og representerer trøst, tilflukt og omsorg. Det reine er ei ære og ein moralsk kapital som kvinnene oppnår gjennom det å bli mor.

Mange moderne nicaraguanske kvinne ville sjølvsagt le seg i hjel av denne gammalmodige måten å forstå kvinner på, men innanfor kyrkja som framleis har mykje makt, og i miljø der fatalisme (trua på at Gud styrer lagnaden) står sterk, er dette ikkje så langt i frå realiteten.

Det er kanskje søkt å knyte den nye abortlova opp til førestillingar om Jomfru Maria, men i jakta på andre gode forklaringar på at loven i det heile teke fekk gjennomslag, ser det ut som vi må vegen om religion for å forstå. I tillegg kan ein jo også tenkje seg at det var reint valflesk for Daniel og co, men så er jo heller ikkje vegen mellom kyrkje og stat så lang lenger heller. Daniel har bytta ut den «lille raude» med den «det nye og det gamle», og kyssar rumpa til alt som kan krype og gå av prestar.

Kardenal Obando y Bravo er ven med Daniel "besaculo"Ortega

Les meir om abortlova i Nicaragua her:
http://www.nytid.no/index.php?sk=&id=4469

Cosigüina

2008-04-07T22:47:00.008+02:00

Dersom du køyrer langs den nordvestlege kystlinja av Nicaragua er naturreservatet Cosiguina den perfekte enden av vegen. Eg fekk aldri auge på vulkanen som vi skulle gå på dagen etter, før guiden min peika den ut for meg. For meg såg den berre ut som ein lang åsformasjon, men Rigo forklarte at det var det som var igjen av Mellom-Amerika sin ein gong høgste vulkan. Cosigüina eksploderte i 1835 og sendte oske heile vegen til Mexico i nord og Colombia i sør. Det er det året som guiden si bestemor alltid kalla ”the year of the smoke”

Vi hadde ein romantisk ide om å overnatte på Hotell Hacienda Cosigüina, ein gamal storgard i spanskkolonial stil. Til vår overrasking og skuffing var garden stengt, og det einaste teiknet til liv var ein lite boa som låg oppkveila på den forlatne terrassen.

Dette førte til at vi enda opp med å overnatte i Potosi som, til tross for ei natt med lite søvn, gav oss gleda av å møte vår lokale guide Tomas, og andre menneske i denne avkroken av verda; den mest nordvestliggande staden i Nicaragua

Eg vakna kl tre neste morgon av eit orkester av kåte grisar og døgnville hanar. I vissa om at eg skulle starte vulkanturen tre timar seinare, prøvde eg desperat å få sove igjen. I svevande augeblink mellom sovande og vaken tilstand, drøymde eg at guiden min neste dag ikkje ville klatre opp vulkanen, men heller køyre meg i bil til motsatt side av fjellet der eg frå ein høgtliggande bilveg kunne sjå krateret av Cosigüina.

Då klokka ringte nokre timar seinare var guiden heldigvis klar til kamp og vi starta turen etter ein feit frukost på den nyopna comedoren: Las brisas del gulfo

Etter å ha køyrt i ein halv time gjennom jordbruksområder forlot vi land cruiseren på garden til ein venleg, fattige familie med minst ti ungar. Derifrå vandra vi i to timar gjennom tørr tropisk skog. Turen opp til krateret av Cosigüina (som ligg på ca 800m), var ein daff søndagstur på fine stiar i eit litt uinspirerande terreng

Nett då eg begynte å tenke at dette var i ferd med å bli kjedelig, nådde vi i toppen. Der opp fekk eg ei naturoppleving som kanskje er det beste eg har hatt i Nicaragua. Vulkanen som utanpå såg ut til å berre vere ei skogkledd åsside, viste seg å bære på eit nesten perfekt sirkelforma krater med ein irrgrøn kratersjø i botn. Ein kan miste pusten av mindre.

Corn(y) Island

2008-04-01T00:35:00.010+02:00

Big og Little Corn, den store og lille maisøya, ligg rett aust for Bluefield og i det karibiske hav. Som to harmoniske brør ligg dei to øyane og kjæler kvarandre i søvn i brisen frå den varme karibiske vinden. Likens vart tre vestlendingar byssa i dvale frå den same brisen og fann ro i regnbogefarga hengekøyer. Vatnet er krystallklartturkis, og berre latskap gjer til at vi vel hengekøya framfor vatnet. Corn Island er ein klassisk karibisk draum. Det er eit under at ikkje fleire tyrste turistar finn vegen hit, men slikt forundrar jo alle stader i Nicaragua meg. For vi er framleis i Nicaragua til trass for at ingen heilt kan tru det, ein times flytur frå støvete og litt ugjestmilde Managua. Brått er det slutt på katolske kyrkjer, det spanske språket og marengue. Her er det heller morovia-kyrkjer, broken english og reggae. Det lukter ginger og lime, og alt er laga av og på kokosmelk.

På Nicaraguas sin austkyst, den som vender mot Karibia, og på øyene utanfor, har det budd folk lenge. Dei fleste har ei eller anna form for urbefolkningsbakgrunn, eller i det minste ein anna bakgrunn enn den ordinere latino. Her finn vi snararar garifuna, miskito, rama, suma og kreolar som snakkar sine respektive og rare språk. Gjennom historia har disse menneska i stor grad levd adskilte frå Nicaragua sitt sentrum, og frå det spansk-katolske livet på Stillehavskysten. Mange meiner at dei framleis er for ein periferi å rekne, og i Leon seier folk at dei representerer algo differente – noko anna. Nokre går langt og seier at dette er eit mørkt område, der svart magi for råde som den vil, der menneska er farleg og umulege å forstå seg på. Eg vil ikkje trekke det så langt, men heller sei at menneska her er tjukke, blide og høge på livet. Sånn ved fyrste augekast i alle fall.

Då eg var i Bluefields, ein av dei største byane på austkysten i haust, huskar eg å tenke at dette er corny. Ein mix av folk og fe som på ingen måte kunne seiast å ha spesielt mykje til felles med det samfunnet eg er vand med i Leon, men likefult nicaraguansk i geografisk forstand. På same vis er Corn Island supercorny, og herleg annleis.

San Cristobal - endå ei vulkanoppleving

2008-03-22T00:02:00.004+01:00

San Cristobal er Nicaragua sin høgste vulkan på 1775 m. Ikkje akkurat ei avskrekkande høgd, men det var bratt og fælt med rullande steinar og skarpe kaktusar. Uansett fint å vere på tur med Ragnhild, Magnvard og andre vener frå hist og her. God langfredag.

Samana Santa - Heilag veke

2008-03-17T18:40:00.011+01:00

Det er påske i Leon. Det er det vel heime også. På spansk er påske samana santa, altså heilage veke. Det heilage vert representert gjennom sorgtunge prosesjonar der menneske lid seg gjennom gatene, nokre på kne, andre med blytunge maria-og kristusstatuar på akslane. Kyrkjeklokkene ringer heile natta på dommedagliknande vis og det er vanskeleg å sove. Men ein skal jo lide i den heilage veka, kjenne på kroppen det Jesus og hans næraste måtte gjennomgå for ei æve sidan.

Samstundes står det heilage i skarp kontrast til det profane, eller det ikkje-religiøse. Berre nokre kilometer unna prosesjonane, på stillehavsstranda Las Piñitas sprett folk ølkorkar, og kastar kleda. Dei festar, drikk, druknar og slost. For i den heilage veka står Nicaragua på hovudet. Byane vert tømde for folk som fyller pick-upen med stolar, bord, madrasser og mat, og invaderer dei elles så deilige og aude strendene. Snart vert dei fulle av søppel, ungeskrik og kvinneskrål, fyllikar og bråkete firehjulingar. Når nordmenn drikk alkohol trur vi at vi kan danse og synge, men når nicaraguanarar drikk alkohol trur dei at dei kan symje. Dette kan sjølvsagt få katastrofale følgjer og det druknar dobbelt så mange menneske i påska som elles i året.

Omar Cabezas, ein av dei litterære heltane i Nicaragua, har skildra påskeveka i Leon slik (fritt omsett frå spansk):

"I den heilage veka er Leon ein spøkelsesby. Dagane er varme, ekstremt varme. Fortauet er varmt, støvet er varmt, bilseta er varme, benkane i parken er varme, til og meg vatnet i springen er varmt. Alt i denne byen er varmt i den heilage veka. Berre fatt at Leon er varm i den heilage veka. Merk deg at det er så varmt at det nesten ikkje er bilar i gatene. Det er så varmt at det heller ikkje er menneske i gatene for alle har reist ut til sjøen. Med alle meiner eg la burguesia; dei rike som bur i sentrum av Leon. Berre hundane spring gjennom gatene med glasaktige auge og skum i kjeften, dei snur seg verken til høgre eller venstre for til sides er det endå varmare. Dei følgjer etter dei få skuggane som finst i gata, men til og med skuggen er varm. Alt er stengt, frå butikkar til hus. Slik er den heilage veka Leon. "
- Omar Cabezas, La Montaña es algo mas que una inmensa estepa verde

Eg sit heime og sveittar og kjenner at Omar Cabezas har rett, sjølv om skildringa hans er frå 1960-talet ein gong. Det er forferdeleg varmt. Berre eg rører meg ein millimeter rett sveitten, spesielt frå knehasane og frå halsen. Magnvard har gjort som dei rike og dratt ut til stranda og sit nok med ei kald pils i handa og synst det står til. Eg ventar på Ragnhild som skal komme til Managua i kveld. Der er det, om mulig, endå varmare og endå meir støv.

Daniel Ortega - nuestro presidente!

2008-03-11T00:03:00.007+01:00

På 1980-talet var Daniel Ortega sentral i den sandinistiske revolusjonen og representerte frigjering og håp for eit folk som i 36 år hadde vore styrt av Somozafamilien. Gata sitt parlament kasta tyrannen, og Daniel Ortega kunne som leiar av den nye regjering sole seg i glansen av internasjonal applaus, for ei stutt tid. Revolusjonen fekk tverrpolitisk støtte verda over, spesielt frå dei "venstrehendte". Men då Daniel tapte presidentvalet i i 1990 var det nærmast som ei symbolsk avslutning på 70- og 80-talet sin romanse mellom venstresider i Europa og radikale heltefigurar i Latin-Amerika. Etter tre tapte valkampar lukkast han igjen i 2006 og tok over som president i 2007, men no med eit tydeleg mindre potensial som helt. Han har skifta ut den militære drakta med kvit skjorte (av og til rosa), han gjer stadige tilnærmingar til næringslivet, seier ja takk til frihandelsavtalar med USA og andre tigrar, og ber til Gud heller enn til Marx. Likevel har han etter valkampen hold flammande talar i FN om USA sin vedvarande imperialisme, og han hyller Fidel/Raul og Chavez på revolusjonsglødande vis. Nyleg følgde han Chavez sine oppmodingar om å bryte diplomatiske band med Columbia etter at den colombianske hæren gjekk over på ecuadoriansk jord for å utslette sentrale medlemmer i geriljaorganisasjonen FARC. Det heile vart patetisk då Ecuador, Venezuela og Columbia tok kvarandre i hendene dagen etter og avblåste den diplomatiske krisa. Difor har Daniel etter kvar fått eit litt uheldig stempel som lillebror, lommerusk og nikkedokke i møte med dei eldre ungane i leikegrinda, og avisene her i Nicaragua er fulle av flaut Daniel-stoff. Slik har Daniel gått i frå høg popularitet til avgrunnsdjup forakt i løpet av imponerande kort tid, og det gjenstår enno å forstå om det er retorikken eller politikken hans som ligg lengst til venstre. Nicaragua sørger no over at Daniel nærmast har blitt ein parodi som denne:

Silvio Rodriguez

2008-03-05T00:56:00.011+01:00

Kem e det?? Ein bonde frå Instedalen?? Då Silvio kom på scena i Managua på søndag vart eg rysta over kor gammal han var blitt. Eg viste det jo eigentleg, men det er vel slik med idol at dei er udødelege og uforanderlege. I mitt hovud er Silvio ein tynn, flott mann i trettiåra med slengbukse og halvlangt hår. I den verkelege verda har han blitt 69, litt småtjukk og fører ein besynderleg klesstil som minner meg litt om den til bøndene heime på bygda; cap, briller som gjev gjenskinn, og alt for store dongeribukser.

Men stemma var den same. Vakker og inderleg. Silvio Rodriguez er utan tvil både hjarte og hjernen bak den musikalske rørsla "nueva trova", og mange menneske i Latin Amerika kjenner seg enno igjen i hans tekstar og poesi. I tillegg song han alle songane eg hadde håpa at han ville synge, med unntak av ein: Cancion Urgente para Nicaragua (Ein song i all hast til Nicaragua). Denne songen skreiv cubanske Silvio ein gong på 80-talet. Låta vart skrive som ei gåve til det nicaraguanske folket som den gong lei store tap i borgarkrigen mellom Contras-styrkane og regjeringshæren til sandinistane. I tillegg var songen skrive i sympati til eit folk som hadde vore gjennom ein revolusjon som kunne minne om den cubanske.

Denne songen venta alle på under konserten. Då Silvio gjekk av scena og seinare vart klappa tilbake for å gjere ekstranummer, ville dette ha vore ein sjølvskriven låt. Men han song den ikkje. Han song tre andre songar og gjekk av scena. Folk begynte å bli urolege og ropte otra, otra, urgente, urgente for å få mannen tilbake på scena. Han kom. Eg begynte å tenke at dette var jammen ein skitten strategi for å bli klappa tilbake for tredje gong, men at han no i alle fall ville gjere ein uforgløymeleg gran final med å synge cancion urgente para Nicaragua. Men nei. Ikkje denne gongen heller. Han mumla noko om at verda og røynda har endra seg, og det er ein song som han, minst av alle, har høve til å synge.

Vi vart litt fjetra. Kvifor ville han ikkje framføre denne visa? Er han lei seg for at Fidel har gjeve frå seg makta, eller er han forbanna for at det var broren til Fidel som skruppellaust overtok makta? Eller kanskje han er misfornøgd med måten Daniel Ortega styrer Nicaragua på, og slik ikkje ville synge ein song som var skrive i ei tid då Daniel styrte landet på andre premissar? Kven kveit. Folk vart uansett ekstremt fornærma og enda med å bue og ule. Eg kan tenke meg at mange i det nicaraguanske publikum sat igjen med ei kjensle av at dei har fått ei gåve som no vart teke i frå dei.

For meg var det uansett ei historisk oppleving. Takk Silvio.

Momotombo - ei vulkanoppleving

2008-03-04T01:10:00.012+01:00

Det er sjeldan eg har følt meg meir klønete på fjelltur. Då vi nærma oss toppen på fine Momotombo (den største av dei to på bilete) var det berre så vidt det gjekk an å halde seg på føtene. Vinden tok tak i oss og rista vettet ut av meg og alle andre. Steinane rulla og landskapet var i konstant bevegelse. Til tross for at vulkanen var bratt var utfordringa meir mental enn fysisk. Ikkje det at eg var så himla redd, men det tar på å skulle klamre seg til rullande steinar i ei evighet samstundes som det er ein fordel å bevege seg oppover fjellsida. I tillegg drog vinden med seg ørsmå sandpartiklar som kleba seg til hud og hår, tetta øyregangar og tårekanalar. Hundre meter frå toppen måtte vi difor gje tapt for naturkreftene og snu. Det var trist. Eg har ei litt barnsleg holdning til fjell og synst liksom ikkje eg har vore på tur utan å ha kome på toppen...

Momotombo er uansett ein utruleg vakker vulkan, forma nesten som eit perfekt triangel, og med ei fantastisk utsikt over det måneliknande landskapet mellom Leon og Managua. Den er berre den femte høgste i Nicaragua, men eg trur det er den finaste

Det var dessutan utruleg fint å campe i botnen av vulkanen kvelden før, sjå på stjernorna og pugge Silvio Rodriguez-tekstar til konserten dagen etter. Litt bileter frå ein fantastisk tur saman med Flavio, Rigo, Tiril, Simen og Borgny:

Ein av guidane skildra Momotobo slik:

Volcano Momotombo is my favourite volcano. I don't know if it is because I like the ever changing colours of its perfect cone, the physically and mentally challenging hike, or simply because it brings me memories from my childhood. My love and passion for the Nicaraguan outdoors and my life as guide in the Maribios volcanic range began when my brother and I hiked Momotombo with our father at the ages of 9 and 12.

Camping in «el plano de los coyotes», in the bottom of the volcano, is an long-lasting experience and gives you the opportunity to see a close-up of the volcano both at sun-set and sun-rise. If you are lucky you can listen to the coyotes hauling from a distant, ant eaters coming near your tent, find a scorpion inside your shoe or touch the tail of a rattle snake.

If nothing of this occurs though, you are guaranteed a night below a star sprinkled sky, and once a month a full moon appearing behind the majestic volcano

From the summit you'll admire the complete volcanic range which includes El Chonco in the far distant (looking north) and El Hojo in the proximity of Momotombo. The view also includes San Cristobal, the tallest volcano in Nicaragua, Telika with its huge crater and Cerro Negro, the youngest of the volcanoes only 185 years old.

Alle foto: Borgny Marianne Knudsen

Ruben Darío, Nicaragua sin store nasjonaldiktar skildra Momotombo slik ein gong på 1800 - talet:

¡Oh Momotombo ronco y sonoro! Te amo
Por que a tu evocación vienen a mi otra vez,
Obedeciendo a un íntimo reclamo,Perfumes de mi infancia, brisas de mi niñez

Karnevalstid i Leon

2008-02-24T02:09:00.008+01:00

Ingenting er som å kle seg opp i ei rosa nicaraguansk tradisjonsdrakt for å gå på karneval. I motsetning til Lise som såg ut som ei forrykade flott flamencodronning i raudt, kjende eg meg meir som ein rosa marshmellow. Nedanfor ser de mannen over alle menn, Pancho Villa ("helt" under den Mexicanske revolusjonen) og hans motstykke Daniela I.

Pancho Villa y Daniela

Silvio Rodriguez til Managua 2.mars

2008-02-18T14:52:00.005+01:00

For ei lukke det skal bli å reise til Managua for å høyre Silvio Rodriguez synge og spele. No tenker sikkert dokke: "Å herlig, ei av dei teite salsastjernene til Silje". Men dette er ikkje salsa. Silvio syng inderlege revolusjonsviser og opprørstekstar frå Cuba. Nedanfor kan de sjå og høyre han synge Cancion urgente para Nicaragua, ein tekst han skreiv på flyet fra Cuba til Nicaragua ein gong på 80-talet.

Pelo feo - stygt hår

2008-02-13T02:33:00.007+01:00

Noko av det eg likar godt med Nicaragua, eller kanskje med Latin Amerika generelt, er at folk er grådig direkte. Dette gjeld spesielt når det kjem til fysiske karakteristikka. Mange av studentane mine er direkte indignerte over å bli kalla tjukk og lat, tynn og sjuklig, gjerne samstundes som venen vert kalla pen og smart. Kvifor ikkje kalle ein spade for ein spade, tenker eg.

For ikkje lenge sidan satt eg i standhuset til Rigo og leste. Sandra, ei pratesjuk dame på min alder som jobbar i huset, sette seg ned ved bordet og begynte å prate om livet og læra. Brått stoppa ho opp, ser på meg med litt trist blikk og seier: Ay, vos tenes el pelo feo como yo! (Ay, du har stygt hår akkurat som eg!)

Krølla hår og skjønnhetsideal er på ingen måte knytta saman i Nicaragua. Krølla hår vert snarare kopla til mørk hud, fattigdom og i verste fall svart magi. Dei som har råd går gjerne til ein hårsalong og får sletta håret, eller vasskjember håret og fester det stramt med strikk. Om meg tenker sikkert folk: "Uflaks, den kvite huda, men like vel krølla hår. Stakkars..."

Bosawas - Ei regnskogoppleving

2008-02-12T01:30:00.016+01:00

Heilt sidan er gjorde feltarbeid blant espressodrikkande halvhomofile menn og babies i Santo Domingo, har vonde tunger ville ha det til at eg ikkje kan kalle meg ein skikkeleg antropolog. Dette er fordi eg aldri har padla i kano for å komme fram til informantane mine, eg har ikkje måtte lære meg eit urbefolkningsspråk for å kommunisere med folk, og eg har heller aldri ete grøn iguana til middag. Vel kjære vener, denne tid er no forbi og eg meiner bestemt at eg kan kalle meg for ein ekte og hardkokt antropolog. Følgjande er ei fortejing om mitt møte med Mayagna-folket i Nicaragua sin vekkgøymte regnskog i Bosawas:

Bosawas, samansatt av Bocay al Oeste, el cerro Salaya al Sur y el rio Waspuk al Este, som betyr Bocay i vest, fjellet Salaya i sør og elva Waspuk i aust, er Nicaraguas hjarte og produserer størsteparten av okygenene vi pustar i her. I Bosawas ligg Nicaraguas einaste regnskog, den største i Amerika nord for Amazonas. Hit vart eg lokka med av eit legeteam frå universitetet i Leon som skulle inn i regnskogen, til eit lite samfunn som kallar seg Musawas (was betyr elv og er endinga i dei aller fleste stadnamn her), for å kartlegge helsebehov blant barn.

Dag 1:
Vi tar fly i frå Managua til Bonanza. Å fly med Costeña Airlines er som å vere på tivoli, sette seg i eit leikefly, lukke augene og håpe på at det går bra. Flyet vårt tok ikkje meir enn ti personar og ein må bøye halve seg for ikkje å stange skolten i taket. Inga flyvertinne ba meg om å feste selen eller slå av mobilen, og ingen var heller spesielt opprørte over at halvparten av passasjerane hadde med seg machete inn i kabinen. I tillegg sit vi meir eller mindre i cockpit og kan ta på kapteinen om vi vil (noko som også gjorde til at eg vart vitne til at kapteinen sov halve turen og faktisk fekk litt lyst til å ta på han. Eller riste...)

Costeña Airlines
Då vi, etter ein nær døden oppleving landar i Bonanza, var eg usikker på om verda framleis var den same. Det var som å lande i eventyrland. Bonanza er utgangspunktet for innreise til regnskogen. Berre namnet osar av gull, framgang og gode dagar, og staden er ein gamal gruveby der dei framleis vaskar gull med håp om betre tider. Gruvene er sjølvsagt kjøpt opp av utanlandske investorar som etterlet lite snop til slitarane her, og sjebnens paradoks er vel nettopp at fattigdommen er ekstrem i utkanten av el dorado. Her ute skjøner ein betre kvifor FN sine fattigdomsstatestikkar sug for Nicaragua. Fattigdom til trass, Bonanza har har fargerike trehus, brusteinslagte gater, fleire hestar enn bilar og eit tilsynelatande hektisk og travelt menneskeliv. Eller som Lonely Planet så fint omtalar byen:"The whole scene so perfect and pretty in the rigth light, may offer an impression of some 'Ya Olde Mining Town' theme park confection". I Bonanza vart vi tekne i mot av El lider (chefe) Ekonay og tre andre Mayagna-menn som skulle føre oss på elvebåt inn i regnskogen neste morgon. Alle desse fire snakka spansk og vi fekk teikna eit bilete av livet i jungelen under ein middag seinare på kvelden.

Dag 2
Neste morgon la vi av stad tidleg. Båten viser seg å vere ein seks meter lang uthola trestamme. Sidan vi såg ut som ein gjeng med mucho dinero, fekk vi båt med motor, noko som til slutt kosta skjorta. Bensin er dyrt og turen var lang.

Mayagna-mann i ferd med å lempe alt vårt pikk og pakk ombord i fartøyet

Vi kom oss avgarde og la ut på reise til jungelområda, og til eit territorium som er egd av Mayagna-folket. Dette er ei urbefolkningsgruppe som lenge har levd langt unna det nicaraguanske samfunnet, og tradisjonelt hold seg unna syssler som inneber pengar og materielle gode av noko slag. Gode gamle Marcel Mauss ville ha vorte glad for å sjå at gaveøkonomien her eksisterer, og held ved like sosial kontroll i samfunnet; du får bananer av meg, eg slaktar grisen din for deg.

Det er aude og det går timar mellom kvar gong vi ser menneske; berre krokodiller, skjelpadder, fuglar og iguana viser seg med ein viss frekvens. Nokre gonger dukkar små samfunn opp, kanskje berre eit par familiar er bufaste. Dei har ein skokk med ungar og berre gudane veit kor dei går på skule til dømes.

Ingen regnskog utan regn og dei siste timane opna gudane vasslusene og gjorde oss våte til skinnet. I tillegg måtte vi gjentekne gonger ut av den uthola trestammen og inn i skogane for å gå. Dette fordi båten nødvendigvis ikkje kunne forsere fossefall og sterke straumar med oss oppi. Nokre gonger greidde desse mayagna-mennene å føre båten gjennom sinnsjuke vassmengder, andre gonger bar dei båten gjennom jungelen.

Ein av mennene, Koliman Rufus, gjekk alltid fremst gjennom jungelen og fór laus på planter og tre med ei sylskarp machete. Han mumla heile vegen på mayagna noko som for meg høyrdest ut som trylleformlar. Det einaste ordet eg forstod var culebra, som betyr slange på spansk. Eg vart etterkvart litt småstressa av denne mumlinga om slangar, og spurt kjekt om det var mange slike i jungelen. Si, svara Koliman, hay un monton! (Ja, ein heil bråte!)

Forvirra og bortkomen antropolog i regnskogen (med utprega angst for slangar)

Då vi endeleg kom fram til Musawas etter åtte timar må vi ha sett ut som drukna rotter, eller noko som likna. Eg hadde gjørme til tennene og numb bum. Den fine kvite blusen min var gusjebrun med ei lang flenge under armen og ei midt framme på magen. Folk lo og dei lo. Dei snakka rasande fort på ein språk eg ikkje forstod, peika på håret mitt og lo igjen. Ungane kom bakfrå, nappa meg i blusen og sprang hylande vekk igjen, gøymde seg bak hushjørna og venta på nye høver til å angripe. Lider Ekonay forklarer at folk blir litt øsne når det kjem gringos på vitjing. Deilig å vere på utstilling etter 8 timar i rengskogen.

Det finst ikkje lys i Musawas og kvinnene i kyrkja trylla fram middag til oss i mørkret, berre i frå lyset av gruva. Eg sat utsvelta i eit hjørne og såg på, og tenkte at det må vere tungt å jobbe eit heilt liv i bekmørkna etter at sola går ned. Ja, forresten, dette med kyrkja er eit anna nemneverdig fenomen. Det var verkeleg heilt utruleg å sjå korleis The moravian church (protestantisk kyrkje) har spreidd seg som ein parasitt i denne delen av Nicaragua. Oppover elva dukka det stadig opp slike kvite-og raudmalte kyrkjer i samfunn der det gjerne ikkje budde meir enn eit lite knippe menneske. No har misjonærane pakka kofferten og overlate drifta av menigheten til folket her, og kyrkja står igjen og representerer den einaste kontakta med utanforliggande makter. Du må kanskje vere misjonær (eller ein galen antropolog) for å kunne klamre seg fast til livet i slike utpostar og ekstreme verdnar som denne.

Musawas er lutfattig, i allefall reint sånn materielt sett. Folk bur i nedfallstruga trehus, stort sett berre med eit rom. Under huset bur familiens firbeinte vener, og folk vassar i gjørme og ku-,hest,-og grisebæsj stort sett over alt. Det er ikkje tilgang på straum eller gass og reint vatn finst berre i ein lokal brønn. Kvar familie har i gjennomsnitt sju ungar kvar og lever i stor grad av det dei dyrkar sjølv. I tillegg er dei røynde jegerar og dersom lykka er med dei kan både apekatt, iguana, skjelpadde, beltedyr og maurslukar vere ein del av kosthaldet. "Vi tar i mot det naturen gjev oss", fortel El lider. Eg fekk diverre ikkje servert noko av dette. Sikkert like greitt, men det hadde jo vore kjekt å skrive heim om. Vi fekk ris og bananer som smakte nada til middag, frukost og lunsj.

Dag 3
I Musawas står folk opp med sola og det gjorde vi også. Delegasjonen frå universitetet inviterte til folkemøte og alt som kunne krype og gå møtte opp. Føremålet var å snakke om høgare utdanning og høve for å gje universitetsstipend til mayagna-ungdom. Til trass for at vi enno er i Nicaragua snakkar få spansk. Dei bruker mayagna-språk på skulen og lar spansk vere eit andrespråk frå 4.klasse. Dette er i seg sjølv heilt greitt, men i ei større verd, for eksempel gjennom høgare utdanning, viser deg seg at dei har store språklege vanskar i møte med akademisk liv. Det som er fint er at svært mange jenter ser ut til å ynskje meir utdanning, og samfunnet her oppfordrar dei også til det, spesielt til medisin og sjukepleie. Målet er at dette på lang sikt skal gjere Musawas og liknande samfunn mindre avhengige av legehjelp utan i frå. I dag har landsbyen berre ein sjukepleiar og "helsesenteret" har ikkje noko anna utstyr enn ei seng og nokre rare instrument. Mange sjukdommar og skadar vert enno behandla av menn som praktiserer tradisjonell medisin, eller av ein religiøs healer.
Under møtet var det fleire kvinnene som røyste seg opp og la fram spørsmål og bekymringar for gjengen frå universitetet. Mange var frustrerte over at ungdommane deira ikkje vart tekne opp til universitetsutdanning fordi dei ikkje hadde dei same forutsetningane som ungdommar frå andre delar av landet. Andre var redde for at studentane som fekk plass, til dømes på UNAN i Leon, aldri ville vende tilbake til regnskogen, og slik berre er ressursar som forsvinn. Spesielt kvinnene i Musawas hadde tydelege og velformulerte innlegg på møtet. Eg oppfatta dei som meir uttalte enn sine søstre i vest og hadde gjennomtekte idear for utvikling i regionen. Det var likevel påfallande å sjå korleis el lider valte å legge seg ned for å sove kvar gong ei kvinne røyste seg. Kanskje machokulten er i ferd meg å nå regnskogen?

Las Piñitas

2008-02-07T22:36:00.004+01:00

Stillehavsstrendene i Mellom-Amerika er som oftast lange, mektige, avbrotne av klippar, ofte stille og forlatte. Ein halv time kjøyring frå Leon ligg stranda Las Piñitas. Her held det til eit knippe av bønder og fiskarar som har kjempa mot fattigdom og utarming i mange mange år. Men no er turismen her i sakte vekst og du finn eit par hotell, nokre restaurantar og ein surfeskule. Likevel er stranda deilig og øde og byr gir fred til urolege sjeler.

Marcha contra el machismo

2008-02-03T21:10:00.001+01:00

Machismo er diskursen omkring det å vere macho. Macho betyr mandig og ber i seg ei naturleggjering av mannen som noko overlegent det kvinnelege. Vanlege stereotypiar av el macho, er menn som drikk mykje, har mange utanomekteskapelege merittar, og som prøver å kontrollere kvinner og barn. I tillegg er det slik at dei som har flest damer, flest barn med flest kvinner, dei som bruker det mest vulgære språket, og dei som kan drikke mest alkohol, vert titulert ”veldig macho”, eller ”mykje mann”. Den typiske machomannen er også ein som likar å bruke mykje tid ute saman med vener, som heng på gatekafeane, drikk rom og spelar domino. Ein ekte macho er heller ikkje redd for å risikere livet i farlige situasjonar, og skjuler frykt for alt det er verdt. Dess fleire av machoen sine karaktertrekk en mann oppfyller, jo større er graden av maskulinitet, og status som mann. Menn vert derfor klassifiserte utifrå grad av maskulinitet, altså kor mykje mann du er, til forskjell frå kvinner som vert klassifiserte på bakgrunn av deira seksualmoralske karakter. Ein mann kan skildrast som ”mykje mann” (bien macho), eller motsett ”lite mann” (poco hombre/pariguayo), og vert vurdert som mann i større eller mindre grad langs eit kontinuum av relevante maskuline verdiar. Ei kvinne vert derimot vurdert på bakgrunn av dikotomien ”hore-madonna”, ein tankegang om at kvinna er anten god eller dårleg, og slik ikkje meir eller mindre kvinne. Kvinneidealet vert dessutan knyta opp mot Bibelens Jomfru Maria som var audmjuk, oppofrande og dydig.

Slik forstår vi behove for å protestere, og i går demonstrerte folk her i Leon nettopp mot el machismo. I spissen for marsjen stod ei to meter høg kvinne frå Nederland. Dette gjorde oss ein smule bekymra for kvar det eigentlege initiativet kom i frå, og vi var urolege for at demonstrasjonen berre ville bestå av blåøygde damer, drittleie av å bli tatt på av menn som syklar forbi på gata ein mandags morgon, eller frustrerte over å bli kalla mamita, chelita, mamcita linda, moñequita o.l.

Det var ikkje meir enn ca 50 demonstrantar, og til vår lukke var overvekta av dei oppmøtte lokale kvinner og menn i ulike aldrar. I tillegg møtte nokre slitne ryggsekkturistar, feministar, lyslugga volunteers og oss. Lise, Borgny og eg stod riktig nok på sidelinja og såg på. Vi lurte på kven bodskapen gjekk ut til, og kven som eigentleg går rundt å føler seg veldig macho. Eg har ein mistanke om at dette er noko alle menn tenkjer at andre er, og ikkje ein sjølv, og at spydspissen difor treff temmeleg få. Men det er klart, behovet for å skrike ut parolar om kvinner sine rettar er fult mogleg å forstå.

Det første som skjer når vi forlet skue er at ein mann kjem mot oss, på sykkel, sender slengkyss og kviskrar: beautiful

Olla Olla ahaha

2008-01-23T21:45:00.001+01:00

Olla Quemada (les: oja kemada) betyr brent kokepanne og er "in"- staden i Leon kvar onsdag. Her dansar lesbene på bordet, og glade menn svingar rumpa i rasande fart for å imponere chelas, gringas og lokale mamacitas. Ofte er det eigaren av baren sjølv, Carola som spelar opp til dans, og kvelden vert alltid strålande fin når ho syng. Carola vert gjerne akkompagnert av Marti som dansar heftig og oppeksa, som Leon sitt svar på Gale-Matias. Sjå og lær:

Eit vulkanutbrot av kvinner

2008-01-20T23:35:00.000+01:00

Mektig og fin, svart som natta og katta. Cerro Negro er Nicaragua sin yngste vulkan, berre 158 år gamal, og står som ein mørk kontrast til den grøne vegetasjonen omkring. Det tek berre ein halv time å komme opp på kanten av krateret, men turen er likevel eventyraktig fin. Her luktar det sterkt av sulfat og kobber, og det dampar frå krateret. Legender her i Nicaragua fortel at helvete luktar sulfat, og når ein kikkar ned i krateret til Cerro Negro kan ein kanskje også førestille seg nokre av dei fysiske konstruksjonane i paradiset sin motpol.

For å komme til botn av vulkanen igjen spring ein i vulkansk sand som kan minne litt om å springe i nysnø. Det er sjeldant at ein ser 80 nordmenn komme veltande og hylande ned eit vulkansk fjell, og det fekk meg til å tenke på noko ein tidlegare mannleg student så fint da det; "Dette er fantastisk, jeg er vitne til et vulkanutbrudd av kvinner!

Nokre kjem seg raskare ned enn andre:

Katia Cardenal og Åge A

2008-01-19T18:54:00.002+01:00

Foto: Gunvald Andreas Ims

Håra røyste seg på armane til alle då Katia Cardenal og gitaristen Moises Gadea hadde formiddagskonsert for oss på El Convento i går. Nicaraguanske folketonar, cubanske revolusjonsviser, masurka, vuggesongar og Alf Prøysen på spansk.

Historia om korleis songen Dale una luz vart til, er ein kuriositet og seier litt om korleis musikk er med på å skape viktige møteplassar i ei ellers uframkommeleg verd. Det hadde seg slik at Katia og broren Salvador ein gong på 90-talet vart invitert til Noreg av Åge Alexandersen som ynskja at dei skulle gjere ei spansk oversetjing av Akuratt no; Åge Alexandersen si hylding til det trønderske/norske landskapet. Salvador, som synst det vart litt vrient å synge om norske fjordar og fjell på spansk, ba Åge om løyve til å skrive om teksten til å handle om vukanar, mangrover, innsjøar, revolusjon, El Bluff og lagunar. Det synst Åge var heilt fint. Salvador heldt på melodien og i dag er Dale una luz (gje han/ho eit lys) nærmast for ein nasjonalhymne å rekne, og den vert spelt på tv her i Nicaragua kvar dag som ein hyldest til det nicaraguanske landskapet og folket

Rakettfabrikkeksplosjon

2008-01-17T17:47:00.000+01:00

I går kveld eksploderte rakettfabrikken her i Leon. Det er det verste smellet eg har høyrt nokon gong. No er eg rett nok vorte vandt med bråk og fanteri, men dette tok kaka. Utruleg nok var det ingen som omkom i ulykka, men det vi spør oss om no er om rakettane døde for godt. Hadde eigentleg vore heilt greit.

La casa de Jaqueline

2008-01-12T04:16:00.000+01:00

Casa Rigo vart for trangt dette semesteret og eg har flytta inn i nabohuset som tilhøyrer Jaqueline, ei spretten og pen dame som, som så mange andre i Leon, har migrert til USA. Huset står difor igjen med all sin glitter og stas til vår disposisjon. Her bur Rider, ein slekning av Jaqueline som passer på at vi ikkje skjemmer ut huset, samt Simen og Tiril som jobber for kulturstudier denne våren.

Valet av interiør er verdt å sei noko om. Stilen er litt sånn Aladdin goes to Alice in Wonderland. Alt er stort, gult og mykje gull. Her er ei fontene som sprutar vatn ut av eit løvehovud, kjeramikkelefantar, opne kister som flyter over av gull og diamantar, salmevers utstilt på silkestoff, helgenalter og overdimesjonerte nøklar til paradis.

Fyrverkeriet held fram

2008-01-12T03:54:00.000+01:00

Sidan tema på denne bloggen til no stortsett har dreia seg om fyrverkeri og bråk er det naturleg å halde fram med dette. Her i Nicaragua har vi fyrverkeri kvar dag, seint og tidleg. Det er ikkje for å lyse opp vinternatta, men snararer for å feire helgenar og heilage jomfruer. Kvar dag skyt folk rakettar i verdet for å tilfredsstille st. geronimo, st. tomás, st. jose, st.rigoberto, og jomfruer i hytt og pine. Kvar dag har sin helgen og då seiner det seg sjølv at det vert mange rakettar å forholde seg til. Nokre gonger er det naturleg å starte oppskytinga allereie før kl 05. Eit godt alternativ til hanegaling, kyrkjeklokker og vekkerklokker.

Nicaragua på nytt

2008-01-12T03:42:00.000+01:00

Det var fint å komme tilbake. Desember 07 vart ein tøff månad på mange måtar og på flyet til Nicaragua kjente eg at det var deilig å reise i frå ribbefett, marsipan og eksamenssensur. Turen frå Oslo til Managua tok 24 timar og innholdt ikkje mindre enn fire mellomlandingar. Synet av eviglange grønne stepper avbrutt av treangelforma vulkanar, elvesystem og innsjøar gjorde meg viss på at det vil bli fint med fire nye månader i vakre Nicaragua.